Kitap İnceleme: Kahramanın Sonsuz Yolculuğu
Joseph Campbell Anlatıyor…
Merhaba Athenaum Kulübü!
Bu ayın konuğu, malumunuz, kütüphanelerin mitoloji rafına sürgün edilmiş ama bana kalırsa aslında oraya hiç ait olmamış bir kitap: Joseph Campbell’ın Kahramanın Sonsuz Yolculuğu.
Hepiniz okumaktasınız diye umuyorum. Bu yazıda kitabın kuru bir özetini vermek yerine, 24 Mayıs Pazartesi akşamı yapacağımız online buluşmamızda üstüne konuşabileceğimiz soruları açıkta bırakmaya çalışacağım.
Bir kahraman olağan dünyadan çıkıp doğaüstü tuhaflıklar bölgesine doğru ilerler. Burada masalsı güçlerle karşılaşılır ve kesin bir zafer kazanılır. Kahraman bu gizemli maceradan benzerleri üzerinde üstünlük sağlayan bir güçle geri döner.
Campbell’ın bu cümlelerini sanıyorum ki herkes biliyor. Kitabı okumayanlar bile ya bir film fragmanında, ya bir TED konuşmasının üçüncü dakikasında ya da bir girişimcinin “Yolculuğum…” diye başlayan Linkedln gönderisinde mutlaka karşılaşmıştır. Fakat bana kalırsa neredeyse herkes onu yanlış okuyor.
Cümle ilk bakışta başarının formülü gibi duyuluyor. Yola çık, savaş, kazan, dön! Oysa Campbell burada bir zafer reçetesi vermiyor. “Kesin bir zafer” dediği yerde bile kitabın kendisi sayfalarca, ısrarla, bir ölümü anlatır aslında. Bu yüzden de maceranın en alçak noktası bir taç yerine balinanın karnıdır mesela; parçalanmadır. Campbell’ın kaleminde başarı yolculuğu muzaffer bir yay çizmez. O cümle, dünyanın en yaygın biçimde alıntılanan ve en sık ıskalanan ölüm tarifidir. Bu kısım beni her defasında şaşırtır. Çünkü herkes gelişmek ve tatminkar bir hayat ister ama çok azı bu uğurda kendi ölümünü göze alır.
Yani kitapta Campbell, “Kahraman nasıl kazanır?” diye sormuyor. “Bir insanın eski haliyle ölüp yeni bir şey olarak geri dönmesi neden bu kadar zordur ve neden hep aynı biçimde zordur?” diye soruyor. İkisi arasında muazzam bir fark var. Kitabın konusu aslında buralarda açılıyor.
Yolculuğun İskeleti
Tartışmaya geçmeden önce kitaptaki haritayı masaya açalım yoksa neyi esnettiğimiz görünmeyecek. Campbell kahramanın yolculuğunun omurgasını üç perdeye böler: Ayrılma, erginlenme, dönüş ve akabinde altına on yedi adım dizer.
Ben bu adımları sırayla saymak niyetinde değilim. Buluşmada detaylarıyla konuşuruz. Bu yazının bir sınırı olması lazım. Dahası, Campbell’ın kendi düzeni, aslında nereye ağırlık verdiğini ele veren bir düzendir. Ben de tam o ağırlığı göstermek istiyorum.
